{"id":64572,"date":"2026-07-27T23:27:26","date_gmt":"2026-07-27T17:57:26","guid":{"rendered":"https:\/\/marutiwani.com\/?p=64572"},"modified":"2026-07-27T23:27:26","modified_gmt":"2026-07-27T17:57:26","slug":"%e0%a4%a1%e0%a4%be%e0%a4%af%e0%a4%ac%e0%a4%bf%e0%a4%9f%e0%a5%80%e0%a4%9c-%e0%a4%95%e0%a5%87-%e0%a4%ae%e0%a4%b0%e0%a5%80%e0%a4%9c-%e0%a4%ae%e0%a5%82%e0%a4%82%e0%a4%97-%e0%a4%96%e0%a4%be%e0%a4%a8","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/marutiwani.com\/?p=64572","title":{"rendered":"\u0921\u093e\u092f\u092c\u093f\u091f\u0940\u091c \u0915\u0947 \u092e\u0930\u0940\u091c \u092e\u0942\u0902\u0917 \u0916\u093e\u0928\u093e \u0928\u093e \u091b\u094b\u0921\u093c\u0947\u0902, \u091a\u0928\u093e \u0914\u0930 \u092f\u0947 \u0926\u093e\u0932\u0947\u0902 \u0936\u0941\u0917\u0930 \u0915\u094b \u0930\u0916\u0924\u0940 \u0939\u0948\u0902 \u0915\u0902\u091f\u094d\u0930\u094b\u0932"},"content":{"rendered":"<article class=\"story-content \">\u0905\u0928\u093f\u092f\u092e\u093f\u0924 \u091c\u0940\u0935\u0928\u0936\u0948\u0932\u0940 \u0915\u0940 \u0935\u091c\u0939 \u0938\u0947 \u0906\u092a \u092d\u093e\u0930\u0924 \u0915\u0940 \u090f\u0915 \u092c\u0921\u093c\u0940 \u0906\u092c\u093e\u0926\u0940 \u092e\u094b\u091f\u093e\u092a\u093e \u0914\u0930 \u0921\u093e\u092f\u092c\u093f\u091f\u0940\u091c \u0938\u0947 \u0917\u094d\u0930\u0938\u093f\u0924 \u0939\u0948\u0902\u0964 \u0939\u093e\u0932\u093e\u0902\u0915\u093f, \u0921\u0949\u0915\u094d\u091f\u0930\u094d\u0938 \u0914\u0930 \u0939\u0947\u0932\u094d\u0925 \u090f\u0915\u094d\u0938\u092a\u0930\u094d\u091f\u094d\u0938 \u0915\u093e \u0915\u0939\u0928\u093e \u0939\u0948 \u0915\u093f \u092f\u0926\u093f \u0932\u093e\u0907\u092b\u0938\u094d\u091f\u093e\u0907\u0932 \u0914\u0930 \u0921\u093e\u0907\u091f \u092e\u0947\u0902 \u092e\u093e\u092e\u0942\u0932\u0940 \u092c\u0926\u0932\u093e\u0935 \u0915\u093f\u090f \u091c\u093e\u090f \u0924\u094b \u0906\u0938\u093e\u0928\u0940 \u0938\u0947 \u0907\u0928 \u0926\u094b\u0928\u094b\u0902 \u0939\u0940 \u0938\u092e\u0938\u094d\u092f\u093e\u0913\u0902 \u0915\u094b \u0915\u0902\u091f\u094d\u0930\u094b\u0932 \u0915\u093f\u092f\u093e \u091c\u093e \u0938\u0915\u0924\u093e \u0939\u0948\u0964 \u0932\u0902\u091a \u092f\u093e \u091f\u0940 \u092c\u094d\u0930\u0947\u0915 \u092e\u0947\u0902 \u0905\u0928\u0939\u0947\u0932\u094d\u0926\u0940 \u0938\u094d\u0928\u0948\u0915\u094d\u0938 \u0916\u093e\u0928\u0947 \u092f\u093e \u0918\u0930 \u091c\u093e\u0924\u0947 \u092e\u0947\u0902 \u091f\u093f\u0915\u094d\u0915\u0940, \u092c\u0948\u0921 \u092a\u0915\u094b\u0921\u093c\u093e \u0914\u0930 \u092e\u094b\u092e\u094b\u091c \u0916\u093e\u0928\u0947 \u0915\u0940 \u0906\u0926\u0924 \u0938\u0947 \u092c\u094d\u0932\u0921 \u0936\u0941\u0917\u0930 \u092e\u0947\u0902 \u0907\u091c\u093e\u092b\u093e \u0939\u094b \u0938\u0915\u0924\u093e \u0939\u0948\u0964 \u0910\u0938\u0947 \u092e\u0947\u0902 \u092c\u094d\u0932\u0921 \u0936\u0941\u0917\u0930 \u092f\u093e \u0921\u093e\u092f\u092c\u093f\u091f\u0940\u091c \u0915\u0947 \u092e\u0930\u0940\u091c\u094b \u0915\u094b \u0918\u0930 \u092e\u0947\u0902 \u092c\u0928\u0928\u0947 \u0935\u093e\u0932\u0940 \u0926\u093e\u0932\u094b\u0902 \u0915\u094b \u0916\u093e\u0928\u0947 \u0915\u0940 \u0938\u0932\u093e\u0939 \u0926\u0940 \u091c\u093e\u0924\u0940 \u0939\u0948\u0964 \u0926\u0930\u0905\u0938\u0932, \u0907\u0928 \u0926\u093e\u0932\u094b\u0902 \u092e\u0947\u0902 \u092b\u093e\u0907\u092c\u0930 \u0915\u0940 \u092e\u093e\u0924\u094d\u0930\u093e \u0905\u0927\u093f\u0915 \u0939\u094b\u0924\u0940 \u0939\u0948, \u091c\u094b \u092a\u0947\u091f \u0915\u094b \u0932\u0902\u092c\u0947 \u0938\u092e\u092f \u0924\u0915 \u092d\u0930\u093e \u092e\u0939\u0938\u0942\u0938 \u0915\u0930\u093e\u0924\u0940 \u0939\u0948 \u0914\u0930 \u092f\u0939 \u0939\u0947\u0932\u094d\u0926\u0940 \u092d\u0940 \u0939\u094b\u0924\u0940 \u0939\u0948\u0964 \u0906\u0917\u0947 \u091c\u093e\u0928\u0924\u0947 \u0939\u0948\u0902 \u0915\u093f \u0921\u093e\u092f\u092c\u093f\u091f\u0940\u091c \u0915\u094b \u0928\u093f\u092f\u0902\u0924\u094d\u0930\u093f\u0924 \u0930\u0916\u0928\u0947 \u0915\u0947 \u0932\u093f\u090f \u0906\u092a\u0915\u094b \u0915\u094c\u0928 \u0938\u0940 \u0926\u093e\u0932\u094b\u0902 \u0915\u094b \u0921\u093e\u0907\u091f \u092e\u0947\u0902 \u0936\u093e\u092e\u093f\u0932 \u0915\u0930\u0928\u093e \u091a\u093e\u0939\u093f\u090f\u0964<\/p>\n<h2>\u0921\u093e\u092f\u092c\u093f\u091f\u0940\u091c \u092e\u0947\u0902 \u0926\u093e\u0932\u0947\u0902 \u0915\u094d\u092f\u094b\u0902 \u0939\u0948\u0902 \u092b\u093e\u092f\u0926\u0947\u092e\u0902\u0926?<\/h2>\n<p>\u0926\u093e\u0932\u094b\u0902 \u092e\u0947\u0902 \u091c\u091f\u093f\u0932 \u0915\u093e\u0930\u094d\u092c\u094b\u0939\u093e\u0907\u0921\u094d\u0930\u0947\u091f, \u092a\u094c\u0927-\u0906\u0927\u093e\u0930\u093f\u0924 \u092a\u094d\u0930\u094b\u091f\u0940\u0928 \u0914\u0930 \u092b\u093e\u0907\u092c\u0930 \u092a\u094d\u0930\u091a\u0941\u0930 \u092e\u093e\u0924\u094d\u0930\u093e \u092e\u0947\u0902 \u092a\u093e\u090f \u091c\u093e\u0924\u0947 \u0939\u0948\u0902\u0964 \u092b\u093e\u0907\u092c\u0930 \u092d\u094b\u091c\u0928 \u0915\u0947 \u092a\u093e\u091a\u0928 \u0914\u0930 \u0917\u094d\u0932\u0942\u0915\u094b\u091c \u0915\u0947 \u0905\u0935\u0936\u094b\u0937\u0923 \u0915\u094b \u0927\u0940\u092e\u093e \u0915\u0930\u0924\u093e \u0939\u0948, \u091c\u093f\u0938\u0938\u0947 \u092c\u094d\u0932\u0921 \u0936\u0941\u0917\u0930 \u0905\u091a\u093e\u0928\u0915 \u0928\u0939\u0940\u0902 \u092c\u0922\u093c\u0924\u093e\u0964\u00a0<a href=\"https:\/\/pubmed.ncbi.nlm.nih.gov\/12498625\/\" target=\"_blank\" rel=\"nofollow noopener\">\u090f\u0928\u0938\u0940\u092c\u0940\u0906\u0908 \u0915\u0947 \u0905\u0928\u0941\u0938\u093e\u0930<\/a>\u00a0\u0915\u092e \u0917\u094d\u0932\u093e\u0907\u0938\u0947\u092e\u093f\u0915 \u0907\u0902\u0921\u0947\u0915\u094d\u0938 \u0935\u093e\u0932\u0940 \u0926\u093e\u0932\u0947\u0902 \u0916\u093e\u0928\u0947 \u0938\u0947\u00a0<a href=\"https:\/\/navbharattimes.indiatimes.com\/health\/about-diabetes\">\u091f\u093e\u0907\u092a 2 \u0921\u093e\u092f\u092c\u093f\u091f\u0940\u091c<\/a>\u00a0\u092e\u0930\u0940\u091c\u094b\u0902 \u092e\u0947\u0902 \u0917\u094d\u0932\u093e\u0907\u0938\u0947\u092e\u093f\u0915 \u0915\u0902\u091f\u094d\u0930\u094b\u0932 \u092c\u0947\u0939\u0924\u0930 \u0939\u094b \u0938\u0915\u0924\u093e \u0939\u0948\u0964<\/p>\n<h3>\u0921\u093e\u092f\u092c\u093f\u091f\u0940\u091c \u092e\u0947\u0902 \u092e\u0942\u0902\u0917 \u0926\u093e\u0932 \u0915\u0947 \u092b\u093e\u092f\u0926\u0947<\/h3>\n<div class=\"img_wrap\"><img decoding=\"async\" class=\"e_embed\" style=\"-webkit-font-smoothing: antialiased; -webkit-text-stroke-width: 0px; text-size-adjust: 100%; margin: 0px; padding: 0px; box-sizing: border-box; border: 0px; vertical-align: bottom; color: rgba(0, 0, 0, 0); font-size: 0px; max-width: 100%; height: auto;\" title=\"dal for\u200b diabetes&lt;br&gt;\" src=\"https:\/\/static.langimg.com\/nbt\/thumb\/132049390\/navbharat-times.jpg?imgsize=2364344&amp;width=700&amp;resizemode=3\" alt=\"dal for\u200b diabetes&lt;br&gt;\" width=\"100%\" \/>\u0921\u093e\u092f\u092c\u093f\u091f\u0940\u091c \u092e\u0947\u0902 \u0915\u094c\u0928 \u0938\u0940 \u0926\u093e\u0932 \u0916\u093e\u090f\u0902 (Designed By Magnific)<\/p>\n<\/div>\n<p><a href=\"https:\/\/jaims.in\/jaims\/article\/download\/2869\/4311?inline=1\" target=\"_blank\" rel=\"nofollow noopener\">\u091c\u0928\u0930\u0932 \u0911\u092b \u0906\u092f\u0941\u0930\u094d\u0935\u0947\u0926 \u090f\u0902\u0921 \u0907\u0902\u091f\u093f\u0917\u094d\u0930\u0947\u091f\u0947\u0921 \u0911\u092b \u092e\u0947\u0921\u093f\u0915\u0932 \u0938\u093e\u0907\u0902\u0938<\/a>\u00a0\u0915\u0947 \u0905\u0928\u0941\u0938\u093e\u0930 \u092e\u0942\u0902\u0917 \u0926\u093e\u0932 \u0915\u094b \u0938\u092c\u0938\u0947 \u0939\u0932\u094d\u0915\u0940 \u0914\u0930 \u0906\u0938\u093e\u0928\u0940 \u0938\u0947 \u092a\u091a\u0928\u0947 \u0935\u093e\u0932\u0940 \u0926\u093e\u0932\u094b\u0902 \u092e\u0947\u0902 \u0917\u093f\u0928\u093e \u091c\u093e\u0924\u093e \u0939\u0948\u0964 \u0907\u0938\u092e\u0947\u0902 \u092a\u094d\u0930\u094b\u091f\u0940\u0928, \u092b\u093e\u0907\u092c\u0930, \u092e\u0948\u0917\u094d\u0928\u0940\u0936\u093f\u092f\u092e \u0914\u0930 \u092a\u094b\u091f\u0948\u0936\u093f\u092f\u092e \u091c\u0948\u0938\u0947 \u092a\u094b\u0937\u0915 \u0924\u0924\u094d\u0935 \u092a\u093e\u090f \u091c\u093e\u0924\u0947 \u0939\u0948\u0902\u0964 \u092e\u0942\u0902\u0917 \u0926\u093e\u0932 \u0915\u093e \u0917\u094d\u0932\u093e\u0907\u0938\u0947\u092e\u093f\u0915 \u0907\u0902\u0921\u0947\u0915\u094d\u0938 \u0905\u092a\u0947\u0915\u094d\u0937\u093e\u0915\u0943\u0924 \u0915\u092e \u0939\u094b\u0924\u093e \u0939\u0948, \u091c\u093f\u0938\u0938\u0947 \u092f\u0939 \u092c\u094d\u0932\u0921 \u0936\u0941\u0917\u0930 \u0915\u094b \u0927\u0940\u0930\u0947-\u0927\u0940\u0930\u0947 \u092a\u094d\u0930\u092d\u093e\u0935\u093f\u0924 \u0915\u0930\u0924\u0940 \u0939\u0948\u0964 \u0907\u0938\u092e\u0947\u0902 \u092e\u094c\u091c\u0942\u0926 \u092b\u093e\u0907\u092c\u0930 \u092d\u094b\u091c\u0928 \u0915\u0947 \u092c\u093e\u0926 \u0917\u094d\u0932\u0942\u0915\u094b\u091c \u0938\u094d\u092a\u093e\u0907\u0915 \u0915\u094b \u0915\u092e \u0915\u0930\u0928\u0947 \u092e\u0947\u0902 \u092e\u0926\u0926 \u0915\u0930 \u0938\u0915\u0924\u093e \u0939\u0948\u0964<\/p>\n<h3>\u092e\u0938\u0942\u0930 \u0926\u093e\u0932 \u0915\u0948\u0938\u0947 \u0915\u0930\u0924\u0940 \u0939\u0948 \u092c\u094d\u0932\u0921 \u0936\u0941\u0917\u0930 \u0915\u0902\u091f\u094d\u0930\u094b\u0932?<\/h3>\n<div class=\"img_wrap\"><img decoding=\"async\" class=\"e_embed\" style=\"-webkit-font-smoothing: antialiased; -webkit-text-stroke-width: 0px; text-size-adjust: 100%; margin: 0px; padding: 0px; box-sizing: border-box; border: 0px; vertical-align: bottom; color: rgba(0, 0, 0, 0); font-size: 0px; max-width: 100%; height: auto;\" title=\"dal for\u200b diabetes&lt;br&gt;&lt;br&gt;\" src=\"https:\/\/static.langimg.com\/nbt\/thumb\/132049418\/navbharat-times.jpg?imgsize=2539937&amp;width=700&amp;resizemode=3\" alt=\"dal for\u200b diabetes&lt;br&gt;&lt;br&gt;\" width=\"100%\" \/>\u0921\u093e\u092f\u092c\u093f\u091f\u0940\u091c \u092e\u0947\u0902 \u0915\u094c\u0928 \u0938\u0940 \u0926\u093e\u0932 \u0916\u093e\u090f\u0902 (Designed By Magnific)<\/p>\n<\/div>\n<p>\u092e\u0938\u0942\u0930 \u0926\u093e\u0932 \u092e\u0947\u0902 \u092b\u093e\u0907\u092c\u0930 \u0914\u0930 \u092a\u094d\u0930\u094b\u091f\u0940\u0928 \u0915\u0940 \u0905\u091a\u094d\u091b\u0940 \u092e\u093e\u0924\u094d\u0930\u093e \u0939\u094b\u0924\u0940 \u0939\u0948\u0964 \u092f\u0939 \u0927\u0940\u0930\u0947-\u0927\u0940\u0930\u0947 \u092a\u091a\u0924\u0940 \u0939\u0948, \u091c\u093f\u0938\u0938\u0947 \u0930\u0915\u094d\u0924 \u092e\u0947\u0902 \u0917\u094d\u0932\u0942\u0915\u094b\u091c \u0915\u093e \u0938\u094d\u0924\u0930 \u0924\u0947\u091c\u0940 \u0938\u0947 \u0928\u0939\u0940\u0902 \u092c\u0922\u093c\u0924\u093e\u0964\u00a0<a href=\"https:\/\/pmc.ncbi.nlm.nih.gov\/articles\/PMC11357280\/\" target=\"_blank\" rel=\"nofollow noopener\">\u0938\u094d\u091f\u0921\u0940 \u0915\u0947 \u0905\u0928\u0941\u0938\u093e\u0930<\/a>\u00a0\u092e\u0938\u0942\u0930 \u091c\u0948\u0938\u0940 \u0926\u093e\u0932\u0947\u0902 \u092d\u094b\u091c\u0928 \u0915\u0947 \u092c\u093e\u0926 \u092c\u094d\u0932\u0921 \u0936\u0941\u0917\u0930 \u092a\u094d\u0930\u0924\u093f\u0915\u094d\u0930\u093f\u092f\u093e \u0915\u094b \u0915\u092e \u0915\u0930\u0928\u0947 \u092e\u0947\u0902 \u092e\u0926\u0926 \u0915\u0930 \u0938\u0915\u0924\u0940 \u0939\u0948\u0902\u0964 \u092e\u0938\u0942\u0930 \u0926\u093e\u0932 \u092e\u0947\u0902 \u0906\u092f\u0930\u0928, \u092b\u094b\u0932\u0947\u091f \u0914\u0930 \u090f\u0902\u091f\u0940\u0911\u0915\u094d\u0938\u0940\u0921\u0947\u0902\u091f\u094d\u0938 \u092d\u0940 \u092a\u093e\u090f \u091c\u093e\u0924\u0947 \u0939\u0948\u0902, \u091c\u094b \u0938\u092e\u0917\u094d\u0930 \u0938\u094d\u0935\u093e\u0938\u094d\u0925\u094d\u092f \u0915\u0947 \u0932\u093f\u090f \u0932\u093e\u092d\u0915\u093e\u0930\u0940 \u0939\u094b \u0938\u0915\u0924\u0947 \u0939\u0948\u0902\u0964<\/p>\n<h3>\u091a\u0928\u093e \u0926\u093e\u0932 \u0915\u093e \u0915\u0930\u0947\u0902 \u0938\u0947\u0935\u0928<\/h3>\n<p>\u091a\u0928\u093e \u0926\u093e\u0932 \u0915\u094b \u0921\u093e\u092f\u092c\u093f\u091f\u0940\u091c \u092e\u0930\u0940\u091c\u094b\u0902 \u0915\u0947 \u0932\u093f\u090f \u0905\u091a\u094d\u091b\u093e \u0935\u093f\u0915\u0932\u094d\u092a \u092e\u093e\u0928\u093e \u091c\u093e\u0924\u093e \u0939\u0948 \u0915\u094d\u092f\u094b\u0902\u0915\u093f \u0907\u0938\u0915\u093e \u0917\u094d\u0932\u093e\u0907\u0938\u0947\u092e\u093f\u0915 \u0907\u0902\u0921\u0947\u0915\u094d\u0938 \u0915\u092e \u0938\u0947 \u092e\u0927\u094d\u092f\u092e \u0936\u094d\u0930\u0947\u0923\u0940 \u092e\u0947\u0902 \u0906\u0924\u093e \u0939\u0948\u0964 \u0915\u092e GI \u0935\u093e\u0932\u0947 \u0916\u093e\u0926\u094d\u092f \u092a\u0926\u093e\u0930\u094d\u0925 \u092c\u094d\u0932\u0921 \u0936\u0941\u0917\u0930 \u0915\u094b \u0927\u0940\u0930\u0947-\u0927\u0940\u0930\u0947 \u092c\u0922\u093c\u093e\u0924\u0947 \u0939\u0948\u0902\u0964\u00a0<a href=\"https:\/\/pubmed.ncbi.nlm.nih.gov\/37960209\/\" target=\"_blank\" rel=\"nofollow noopener\">\u0938\u094d\u091f\u0921\u0940 \u0915\u0947 \u0905\u0928\u0941\u0938\u093e\u0930<\/a>\u00a0\u0914\u0930 \u0905\u0928\u094d\u092f \u0926\u093e\u0932\u0947\u0902 \u0907\u0902\u0938\u0941\u0932\u093f\u0928 \u0938\u0902\u0935\u0947\u0926\u0928\u0936\u0940\u0932\u0924\u093e \u0915\u094b \u092c\u0947\u0939\u0924\u0930 \u092c\u0928\u093e\u0928\u0947 \u092e\u0947\u0902 \u092e\u0926\u0926 \u0915\u0930 \u0938\u0915\u0924\u0940 \u0939\u0948\u0902\u0964<\/p>\n<h3>\u0909\u0921\u093c\u0926 \u0926\u093e\u0932 \u0916\u093e\u0928\u093e \u0939\u0948 \u092b\u093e\u092f\u0926\u0947\u092e\u0902\u0926<\/h3>\n<p>\u0909\u0921\u093c\u0926 \u0926\u093e\u0932 \u092e\u0947\u0902 \u092a\u094d\u0930\u094b\u091f\u0940\u0928, \u092b\u093e\u0907\u092c\u0930, \u0906\u092f\u0930\u0928 \u0914\u0930 \u092e\u0948\u0917\u094d\u0928\u0940\u0936\u093f\u092f\u092e \u092d\u0930\u092a\u0942\u0930 \u092e\u093e\u0924\u094d\u0930\u093e \u092e\u0947\u0902 \u092a\u093e\u090f \u091c\u093e\u0924\u0947 \u0939\u0948\u0902\u0964 \u092e\u0948\u0917\u094d\u0928\u0940\u0936\u093f\u092f\u092e \u0936\u0930\u0940\u0930 \u092e\u0947\u0902 \u0917\u094d\u0932\u0942\u0915\u094b\u091c \u092e\u0947\u091f\u093e\u092c\u0949\u0932\u093f\u091c\u094d\u092e \u0915\u094b \u092c\u0947\u0939\u0924\u0930 \u092c\u0928\u093e\u0928\u0947 \u092e\u0947\u0902 \u092d\u0942\u092e\u093f\u0915\u093e \u0928\u093f\u092d\u093e \u0938\u0915\u0924\u093e \u0939\u0948\u0964\u00a0<a href=\"https:\/\/pmc.ncbi.nlm.nih.gov\/articles\/PMC11899647\/\" target=\"_blank\" rel=\"nofollow noopener\">\u090f\u0928\u0938\u0940\u092c\u0940\u0906\u0908 \u0915\u0947 \u0905\u0928\u0941\u0938\u093e\u0930<\/a>\u00a0\u0909\u0921\u093c\u0926 \u0926\u093e\u0932 \u0915\u093e \u0938\u0947\u0935\u0928 \u0915\u0930\u0928\u0947 \u0938\u0947 \u092c\u094d\u0932\u0921 \u0936\u0941\u0917\u0930 \u0915\u0902\u091f\u094d\u0930\u094b\u0932 \u0930\u0916\u0928\u0947 \u092e\u0947\u0902 \u092e\u0926\u0926 \u092e\u093f\u0932\u0924\u0940 \u0939\u0948\u0964<\/p>\n<h3>\u0921\u093e\u092f\u092c\u093f\u091f\u0940\u091c \u092e\u0947\u0902 \u0916\u093e\u090f\u0902 \u0905\u0930\u0939\u0930 \u0926\u093e\u0932<\/h3>\n<p>\u0907\u0938\u0915\u0947 \u0905\u0932\u093e\u0935\u093e \u0905\u0930\u0939\u0930 \u0926\u093e\u0932 \u092e\u0947\u0902 \u092a\u094b\u091f\u0948\u0936\u093f\u092f\u092e \u0914\u0930 \u092b\u094b\u0932\u0947\u091f \u092d\u0940 \u092a\u093e\u092f\u093e \u091c\u093e\u0924\u093e \u0939\u0948, \u091c\u094b \u0939\u0943\u0926\u092f \u0938\u094d\u0935\u093e\u0938\u094d\u0925\u094d\u092f \u0915\u0947 \u0932\u093f\u090f \u0932\u093e\u092d\u0926\u093e\u092f\u0915 \u0939\u094b \u0938\u0915\u0924\u093e \u0939\u0948\u0964\u00a0<a href=\"https:\/\/www.researchgate.net\/publication\/375036199_Hypoglycemic_Effect_Pigeon_Pea_Cajanus_cajan_in_Diabetes_Mellitus\" target=\"_blank\" rel=\"nofollow noopener\">\u0930\u093f\u0938\u0930\u094d\u091a \u0917\u0947\u091f \u0915\u0940 \u0930\u093f\u0938\u0930\u094d\u091a \u0915\u0947 \u0905\u0928\u0941\u0938\u093e\u0930<\/a>\u00a0\u0905\u0930\u0939\u0930 \u0926\u093e\u0932 (pigeon pea) \u092c\u094d\u0932\u0921 \u0936\u0941\u0917\u0930 \u0915\u094b \u0928\u093f\u092f\u092e\u093f\u0924 \u0930\u0916\u0928\u0947 \u092e\u0947\u0902 \u092e\u0926\u0926 \u0915\u0930\u0924\u0940 \u0939\u0948\u0964<\/p>\n<p>\u092e\u0942\u0902\u0917 \u0926\u093e\u0932, \u092e\u0938\u0942\u0930 \u0926\u093e\u0932, \u091a\u0928\u093e \u0926\u093e\u0932, \u0909\u0921\u093c\u0926 \u0926\u093e\u0932 \u0914\u0930 \u0905\u0930\u0939\u0930 \u0926\u093e\u0932 \u0921\u093e\u092f\u092c\u093f\u091f\u0940\u091c \u092e\u0930\u0940\u091c\u094b\u0902 \u0915\u0947 \u0932\u093f\u090f \u092a\u094c\u0937\u094d\u091f\u093f\u0915 \u0935\u093f\u0915\u0932\u094d\u092a \u092e\u093e\u0928\u0940 \u091c\u093e\u0924\u0940 \u0939\u0948\u0902\u0964 \u0907\u0928\u092e\u0947\u0902 \u092e\u094c\u091c\u0942\u0926 \u092b\u093e\u0907\u092c\u0930, \u092a\u094d\u0930\u094b\u091f\u0940\u0928 \u0914\u0930 \u0915\u092e \u0917\u094d\u0932\u093e\u0907\u0938\u0947\u092e\u093f\u0915 \u092a\u094d\u0930\u092d\u093e\u0935 \u092c\u094d\u0932\u0921 \u0936\u0941\u0917\u0930 \u0915\u094b \u0928\u093f\u092f\u0902\u0924\u094d\u0930\u093f\u0924 \u0930\u0916\u0928\u0947 \u092e\u0947\u0902 \u092e\u0926\u0926 \u0915\u0930 \u0938\u0915\u0924\u0947 \u0939\u0948\u0902\u0964 \u0939\u093e\u0932\u093e\u0902\u0915\u093f, \u0926\u093e\u0932\u094b\u0902 \u0915\u093e \u0938\u0947\u0935\u0928 \u0938\u0939\u0940 \u092e\u093e\u0924\u094d\u0930\u093e \u0914\u0930 \u0938\u0902\u0924\u0941\u0932\u093f\u0924 \u0906\u0939\u093e\u0930 \u0915\u0947 \u0938\u093e\u0925 \u0915\u0930\u0928\u093e \u091c\u0930\u0942\u0930\u0940 \u0939\u0948\u0964 \u092f\u0926\u093f \u0906\u092a \u0921\u093e\u092f\u092c\u093f\u091f\u0940\u091c \u0938\u0947 \u092a\u0940\u0921\u093c\u093f\u0924 \u0939\u0948\u0902, \u0924\u094b \u0905\u092a\u0928\u0940 \u0935\u094d\u092f\u0915\u094d\u0924\u093f\u0917\u0924 \u091c\u0930\u0942\u0930\u0924\u094b\u0902 \u0915\u0947 \u0905\u0928\u0941\u0938\u093e\u0930 \u0921\u093e\u0907\u091f \u092a\u094d\u0932\u093e\u0928 \u092c\u0928\u093e\u0928\u0947 \u0915\u0947 \u0932\u093f\u090f \u0921\u0949\u0915\u094d\u091f\u0930 \u092f\u093e \u0921\u093e\u0907\u091f\u0940\u0936\u093f\u092f\u0928 \u0938\u0947 \u0938\u0932\u093e\u0939 \u0932\u0947\u0928\u093e \u092c\u0947\u0939\u0924\u0930 \u0930\u0939\u0947\u0917\u093e\u0964<\/article>\n<div class=\"rw-inline-widget\" role=\"region\" aria-label=\"Recommended content\" data-reco-inline-widget=\"true\">\n<div class=\"rw-header\">\n<div class=\"rw-header-left\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"alignnone size-medium wp-image-64573\" src=\"https:\/\/marutiwani.com\/wp-content\/uploads\/2026\/07\/18-300x168.avif\" alt=\"\" width=\"300\" height=\"168\" srcset=\"https:\/\/marutiwani.com\/wp-content\/uploads\/2026\/07\/18-300x168.avif 300w, https:\/\/marutiwani.com\/wp-content\/uploads\/2026\/07\/18-390x220.avif 390w, https:\/\/marutiwani.com\/wp-content\/uploads\/2026\/07\/18.avif 700w\" sizes=\"auto, (max-width: 300px) 100vw, 300px\" \/><\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>\u0905\u0928\u093f\u092f\u092e\u093f\u0924 \u091c\u0940\u0935\u0928\u0936\u0948\u0932\u0940 \u0915\u0940 \u0935\u091c\u0939 \u0938\u0947 \u0906\u092a \u092d\u093e\u0930\u0924 \u0915\u0940 \u090f\u0915 \u092c\u0921\u093c\u0940 \u0906\u092c\u093e\u0926\u0940 \u092e\u094b\u091f\u093e\u092a\u093e \u0914\u0930 \u0921\u093e\u092f\u092c\u093f\u091f\u0940\u091c \u0938\u0947 \u0917\u094d\u0930\u0938\u093f\u0924 \u0939\u0948\u0902\u0964 \u0939\u093e\u0932\u093e\u0902\u0915\u093f, \u0921\u0949\u0915\u094d\u091f\u0930\u094d\u0938 \u0914\u0930 \u0939\u0947\u0932\u094d\u0925 \u090f\u0915\u094d\u0938\u092a\u0930\u094d\u091f\u094d\u0938 \u0915\u093e \u0915\u0939\u0928\u093e \u0939\u0948 \u0915\u093f \u092f\u0926\u093f \u0932\u093e\u0907\u092b\u0938\u094d\u091f\u093e\u0907\u0932 \u0914\u0930 \u0921\u093e\u0907\u091f \u092e\u0947\u0902 \u092e\u093e\u092e\u0942\u0932\u0940 \u092c\u0926\u0932\u093e\u0935 \u0915\u093f\u090f \u091c\u093e\u090f \u0924\u094b \u0906\u0938\u093e\u0928\u0940 \u0938\u0947 \u0907\u0928 \u0926\u094b\u0928\u094b\u0902 \u0939\u0940 \u0938\u092e\u0938\u094d\u092f\u093e\u0913\u0902 \u0915\u094b \u0915\u0902\u091f\u094d\u0930\u094b\u0932 \u0915\u093f\u092f\u093e \u091c\u093e \u0938\u0915\u0924\u093e \u0939\u0948\u0964 \u0932\u0902\u091a \u092f\u093e \u091f\u0940 \u092c\u094d\u0930\u0947\u0915 \u092e\u0947\u0902 \u0905\u0928\u0939\u0947\u0932\u094d\u0926\u0940 \u0938\u094d\u0928\u0948\u0915\u094d\u0938 &hellip;<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":64573,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[8],"tags":[],"class_list":["post-64572","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-health"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/marutiwani.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/64572","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/marutiwani.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/marutiwani.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/marutiwani.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/marutiwani.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=64572"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/marutiwani.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/64572\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":64574,"href":"https:\/\/marutiwani.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/64572\/revisions\/64574"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/marutiwani.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/64573"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/marutiwani.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=64572"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/marutiwani.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=64572"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/marutiwani.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=64572"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}